Grondbeleid

Algemeen
Het grondbedrijf is ingericht conform de BBV-voorschriften.

Grondexploitaties in het grondbedrijf
In het grondbedrijf zijn per 1-1-2025 9 actieve bestemmingsplannen opgenomen. Het betreft 7 woningbouwplannen en 2 bedrijventerreinen. Van deze plannen sluiten momenteel 6 woningbouwplannen met een positief resultaat. Het woningbouwplan Nieuw-Veenlanden en de bedrijventerreinen sluiten met een negatief resultaat. Voor deze plannen is een voorziening getroffen.

Per 31-12-2025 worden 3 bestemmingsplannen afgesloten. De bestemmingsplannen die worden afgesloten zijn de woningbouwplannen Valthermond - Plaats 62 en Nieuw-Buinen - Nieuw-Veenlanden. Het bedrijventerrein Nieuw-Buinen - Drentse Poort wordt eveneens afgesloten. Om tot een goede afhechting van deze plannen te komen moeten nog enkele werkzaamheden worden uitgevoerd. Hiervoor zijn voorzieningen opgebouwd voor een bedrag van totaal € 20.000.
In de begroting was rekening gehouden met het afsluiten van 5 plannen. Helaas kunnen de woningbouw plannen Borger - Daalkampen 1/2a en Daalkampen 2b nog niet worden afgesloten. Dit is met een jaar uitgesteld, omdat het woonrijp maken nog niet is afgerond.

Ontwikkelingen 2025 (algemeen)
In 2025 was er wederom veel vraag naar kavels. Alle vrijgegeven kavels zijn of verkocht of onder optie. De exploitaties van de diverse plannen zijn geactualiseerd per 1-1-2026. De verschillen ten opzichte van de exploitaties per 1-1-2025 worden hoofdzakelijk veroorzaakt door jaarlijkse indexering van de kosten (2,5%) en inkomsten (2,4%).
Daarnaast kunnen als gevolg van nieuwe ontwikkelingen zowel de kosten als de inkomsten extra worden aangepast. Een voorbeeld hiervan is Borger - Daalkampen II (fase 3) waar meer grond wordt verkocht aan de CPO-ouderen dan in de vorige exploitatieopzet was meegenomen. Hierdoor stijgen de inkomsten, maar ook de kosten. Per saldo valt dit voordelig uit voor deze exploitatie.
De exploitatie voor het plan Borger-Koesteeg wordt in 2026 ter goedkeuring aangeboden aan de raad. Het plan voor de invulling van het terrein van het voormalig Esdal-college is in voorbereiding.

Borger-West
Borger-West bestaat uit verschillende deelgebieden. Het betreft de deelgebieden Daalkampen II/III en IV, Aan de Strengen (bedrijventerrein en dagrecreatie) en locatie Koesteeg (voorheen Strijkijzer, Rolderstraat en het ATC).

Het deel Daalkampen II (fase 3) is in 2023 gedeeltelijk in exploitatie genomen voor woningbouw. Op het andere deel is het nieuwe Esdal-college gebouwd.
Over de verkoop van de gebieden links en rechts van Esdal worden gesprekken gevoerd met de CPO-Ouderen en CPO-jongeren. De gesprekken met de CPO-ouderen zijn in een ver gevorderd stadium en verkoop van de gronden aan deze CPO wordt verwacht eind 2026/begin 2027. Aan de CPO-jongeren is de kavel begin 2026 verkocht en is de bouw inmiddels gestart. De overige kavels in het plan, 20 stuks, zijn allemaal verkocht of onder optie.

Voor het gebied Daalkampen IV is een langdurige overeenkomst afgesloten voor de exploitatie van een zonnepark.

Voor de ontwikkelingen op de Koesteeg locatie heeft het jaar 2024 in het teken gestaan van de haalbaarheid en de planvorming. Er is een woonprogramma vastgesteld en we zetten met dit plan maximaal in op betaalbaarheid. Zo moet 2/3 van de uiteindelijk ca. 190 te bouwen woningen aan de betaalbaarheidsgrens van € 355.000,- voldoen. Dit heeft, samen met de bovenwijkse voorzieningen die het plan moet dragen, veel gevolgen voor de exploitatie. Eerste berekeningen lieten een negatief saldo zien. Hierdoor heeft de gemeente ingezet op het verwerven van subsidies. Het rijk heeft begin 2024 een WBI-subsidie verstrekt van bijna € 900.000,- en eind 2024 is bij de provincie Drenthe ook een subsidie van € 300.000,- aangevraagd. Hier hebben we begin 2025 groen licht op gekregen. Ondanks de bijdragen van de subsidies blijft de exploitatie onder druk staan en zal het moeilijk gaan worden om de kosten en de baten op € 0 te krijgen. We gaan echter door met het plan en kiezen bewust voor een betaalbaar programma met de consequentie dat de exploitatie negatief uit kan vallen. Voor het verwachte negatieve resultaat zal een voorziening worden getroffen. De storting in de voorziening wordt gedekt uit de bufferreserve gronden.
In 2024 is er gewerkt aan het maat-vastplan en zijn alle benodigde onderzoeken uitgevoerd. Ook is er een start gemaakt met het opstellen van het omgevingsplan. In 2025 is het maatvast plan afgerond en vastgesteld door het college. In mei 2026 moet het omgevingsplan samen met de grondexploitatie door de gemeenteraad vastgesteld worden. Alle stukken hiervoor zijn afgerond en op route gebracht. Recente uitspraken rondom stikstof maken het de planontwikkeling echter niet makkelijk en hebben veel invloed  gehad op de planning. Aansluitend, in de zomer van 2026, zal er gestart worden met het bouwrijp maken van het terrein. Dit verwachten we eind 2026 af te ronden. De aanbesteding voor de woningbouw in de eerste ontwikkelpercelen zal ook in de zomer van 2026 opgestart worden. Begin 2026 zullen we de aanbestedingsprocedure opstarten om te komen tot de selectie van een bouwer/aannemer. Deze kan dan vanaf 2027 gaan starten met de bouw van de eerste woningen.

Ontwikkelingen 2025 (per bestemmingsplan);
- Plaats 62, Valthermond:
Alle kavels zijn verkocht en de werkzaamheden zijn grotendeels uitgevoerd. Het plan wordt per 31-12-2025 afgesloten. Voor nazorg in het plan is € 5.000 gereserveerd. Het plan sluit met een winst van € 240.400. Ten opzichte van de verwachting 2024 is dit hoger. Oorzaak zijn de lagere kosten voor woonrijp maken.
- Daalkampen II (fase 1/2a), Borger:
Alle kavels zijn verkocht. De exploitatie is geactualiseerd. Woonrijp maken is nog niet afgerond, looptijd daarom met 1 jaar verlengd. Afgelopen jaren is iets teveel tussentijdse winst genomen (€23.000). Dit bedrag wordt teruggenomen uit de bufferreserve gronden. De nog uit te voeren werkzaamheden betreffen vooral de aanpassing van het fietspad.
Het plan sluit met een positief resultaat van € 29.640.
- Daalkampen II (fase 2b), Borger:
Alle kavels zijn verkocht. De exploitatie is geactualiseerd. Dit jaar wordt een tussentijdse winst genomen van € 170.000. Het woonrijp maken van het plan wordt in 2026 uitgevoerd. Hierdoor moet de looptijd van het plan met 1 jaar worden verlengd.
- Daalkampen II (fase 3), Borger:
In het plan moet alleen het gebied links van het nieuwe Esdal-college nog worden verkocht. Hier is de gemeente in gesprek met de CPO-ouderen voor het in eigen beheer realiseren van een 11-tal levensloopbestendige woningen. De verwachting is dat de gemeente eind 2026 / begin 2027 de grond heeft verkocht en er aansluitend gestart wordt met de bouw. Rechts van het Esdal-college is ruimte geboden aan de CPO-jongeren voor het in eigen beheer realiseren van een 12-tal starterswoningen. De kavel hiervoor is inmiddels verkocht en er is gestart met de bouw van de woningen.
Omdat er meer m2-grond wordt verkocht aan de CPO-ouderen stijgt de verwachte winst en kan in 2025 ook een tussentijdse winst worden genomen van € 180.000.
- Nieuw-Veenlanden, Nieuw Buinen:
Alle kavels zijn verkocht en de werkzaamheden zijn grotendeels uitgevoerd. Het plan wordt per 31-12-2025 afgesloten. Voor nazorg in het plan is € 10.000 gereserveerd. Het plan sluit met een verlies van € 369.095. Voor dit verlies is een voorziening getroffen.Ten opzichte van de verwachting 2024 is dit een stijging. Oorzaak zijn de hogere kosten (asfalt) voor afronding van het plan.
- Drouwenermond III:
Dit plan wordt in 2 fasen uitgevoerd. Van de dertien vrijgegeven kavels zijn er 9 verkocht en 4 in optie. Gezien het succes van de eerste fase is de tweede fase ook vrijgegeven. Hiervan liggen alweer vier kavels onder optie. Door de snelle verkopen kan in 2025 een tussentijdse winst genomen van € 40.000.
- Oosterwijk, Nieuw-Buinen:
De bouwrijp fase is afgerond. De kavels in fase 3 van dit plan zijn of verkocht of in optie. De fasering van het plan met betrekking tot de verkopen is aangepast. De ontwikkeling aan de Lineauslaan is naar voren gehaald, omdat dit deel op korte termijn kan worden ontwikkeld.
Een deel van het plan wordt uitgevoerd door een externe partij. De wegen in het gebied worden aangelegd door de gemeente. Middels een anterieure overeenkomst is het kostenverhaal hiervan geregeld.
Het plan sluit met een positief resultaat.
- Aan de Strengen, Borger:
In 2025 zijn 2 kavels verkocht. Hiermee zijn alle verkavelde gronden verkocht. Binnen het plan moet het gebied tussen de Rolderstraat en Aan de Strengen nog worden verkaveld (+/- 3 kavels) en is daarom nog niet vrijgegeven. Dit is mede afhankelijk van de ontwikkelingen bij het HUB Borger. Door actualisatie en indexering van de kosten stijgt het negatief resultaat. De voorziening, voor dekking van het verlies, is met hetzelfde bedrag verhoogd.
- Drentse Poort, Nieuw-Buinen:
Alle kavels zijn verkocht en de werkzaamheden zijn grotendeels uitgevoerd. Het plan wordt per 31-12-2025 afgesloten. Voor nazorg in het plan is € 5.000 gereserveerd. Het plan sluit met een verlies van € 199.177. Voor dit verlies is een voorziening getroffen.Ten opzichte van de verwachting 2024 is dit een daling. Het restant van de voorziening wordt teruggestort in de bufferreserve gronden.

In onderstaande tabel een overzicht van de financiële ontwikkelingen in 2025.

Toelichting verloop boekwaarden
Ten opzichte van het vorig jaar is de totale boekwaarde van het grondbedrijf met € 123.920 gedaald. Oorzaak van deze daling zijn in grote lijnen de volgende mutaties: