Kapitaalgoederen zijn duurzame goederen (assets) in de openbare ruimte die een lange economische levensduur hebben. Gemeentelijke kapitaalgoederen zijn te verdelen in goederen met maatschappelijk nut of economisch nut. Kapitaalgoederen met economisch nut hebben een winstoogmerk of genereren een opbrengst, terwijl daar bij maatschappelijk nut geen sprake van is.
In de paragraaf maken we onderscheid tussen de volgende kapitaalgoederen:
1. Wegen (ook openbare verlichting);
2. Groen (waaronder begraafplaatsen, sportvelden, speeltuinen);
3. Riolering;
4. Gebouwen;
5. Water (waaronder bruggen, duikers en watergangen).
IBOR
Tijdens de gemeenteraadsvergadering op 25 november 2021 is de beleidsnota over onderhoud en beheer van de openbare ruimte (IBOR) ter besluitvorming voorgelegd en unaniem door uw raad aangenomen. De nota IBOR gaat in op het onderhoud van wegen, groen, kunstwerken, openbare verlichting, water en meubilair. Per kapitaalgoed zijn de beleidsuitgangspunten, het areaal, de actuele kwaliteit en de onderhoudsniveaus beschreven. Tevens zijn de benodigde en beschikbare middelen weergegeven voor het in stand houden van de kapitaalgoederen. De nota is van toepassing tot en met 2028. Gewenste differentiaties in onderhoudsniveau en middelen zijn door verschillende fracties ter afweging voorgelegd en vastgesteld. In 2024 is gestart met de beleidsmatige tussenevaluatie van de nota IBOR. Deze is in 2025 afgerond en aangeboden aan de gemeenteraad.
Geen achterstallig onderhoud
Volgens de notitie 'Materiële vaste activa' van de commissie BBV is er sprake van achterstallig onderhoud als er kapitaalvernietiging en/of onveilige situaties voorkomen. Onze werkwijze ten aanzien van onderhoud is als volgt. Jaarlijks vindt een fysieke inspectie van de onderhoudstoestand plaats. Aan de hand van deze inspectie wordt een meerjaren onderhoudsprogramma (MJOP) per kapitaalgoed opgesteld. De MJOP is de basis voor het uit te voeren onderhoud in het begrotingsjaar. Indien kapitaalvernietiging en/of onveilige situaties dreigen te ontstaan, dan wordt in de MJOP een hoge prioriteit hieraan gegeven en wordt dit direct in het begrotingsjaar uitgevoerd. Door deze werkwijze te volgen is er geen achterstallig onderhoud zoals in het BBV is verwoord en is het ook niet noodzakelijk een voorziening achterstallig onderhoud op te nemen.
Beleids- en beheerstukken
In het IBOR was de volgende aanbeveling opgenomen: ‘De beleidsdocumenten die de gemeente heeft zijn veelal deels verouderd. Het verdient de aanbeveling deze te actualiseren, waardoor weer duidelijk weergegeven kan worden wat de gemeente nastreeft’. De aanbeveling om deze te actualiseren, waardoor weer duidelijk gegeven kan worden wat de gemeenteraad nastreeft, is in 2021 overgenomen.
De afgelopen jaren zijn de verouderde beleidsnota’s geactualiseerd.
Het totaaloverzicht van de beleidsnota’s van onze kapitaalgoederen is nu als volgt:
Kapitaalgoed | Beleids- en beheerstuk | Datum vaststelling raad |
|---|---|---|
Wegen | Beleidsplan wegenonderhoud 2018-2023 ‘Van planning tot uitvoering’ | 22 mei 2025 |
Verkeer | Gemeentelijk verkeer- en vervoersplan 2019-2029 | 19 september 2019 |
Fietsplan Borger-Odoorn | 21 november 2024 | |
Groen | Groenvisie Borger-Odoorn | 23 januari 2025 |
Visie Ruimte voor de laatste rustplaats 2008-2018 | ||
Kunstwerken | Beleidsplan Bruggen 2024-2028 | 12 december 2024 |
Beleidsplan Natte Kunstwerken (in concept gereed) | Via een raadsbrief is de stand van zaken over de voortgang aangeboden. | |
Openbare verlichting | Beleidsplan Licht in de openbare ruimte 2018-2027 | 8 maart 2018. Via een raadsbrief is een evaluatie van het beleidsplan aangeboden. |
Water | Gemeentelijk rioleringsplan 2023-2029 | 15 december 2022 |
Meubilair | Beleidsplan straatmeubilair 2025-2029 | 10 juli 2025 |
Investeringen
Kapitaalgoederen gaan langere tijd mee, maar daarvoor is onderhoud noodzakelijk. In het BBV is vastgelegd dat groot onderhoud aan kapitaalgoederen met economisch en maatschappelijk nut moet worden geactiveerd. Dat betekent dat de totale last van de investering niet in één keer in de exploitatie wordt gedragen, maar dat het kapitaalgoed als een bezitting op de balans wordt geplaatst en over meerdere jaren wordt afgeschreven in de exploitatie. In onderstaande tabel staan de uitgangspunten omschreven die wij hanteren bij het afschrijven van kapitaalgoederen.
Grens van investeren | Activa met een verkrijgingsprijs van minder dan € 25.000 worden niet geactiveerd, uitgezonderd gronden en terreinen. Gronden en terreinen worden altijd geactiveerd. |
|---|---|
Toerekenen rente | 2,5% |
Afschrijvingsmethodiek | Lineair afschrijven tot nihil. |
Afschrijvingstermijn | Varieert van 3 tot 60 jaar. Per type kapitaalgoed is dit vastgelegd in financiële verordening. |
Start afschrijving | Begroting: Op het moment dat het budget beschikbaar is gesteld. |
Restwaarde | Geen, vanwege afschrijving tot nihil. |
Uitgangspunt in ons beleid is dat investeringen in openbaar gebied (riool, wegen, groen) zoveel mogelijk gecombineerd worden uitgevoerd.